MIDDELEEUWEN, CULTUREEL ERFGOED

Kerstspelen zijn van laat middeleeuwse oorsprong en werden in heel Europa vanaf de 12e eeuw als toneelspel vertoond. De meeste van deze spelen zijn echter verloren gegaan of werden zodanig gewijzigd dat zij niet meer in de oorspronkelijke vorm bewaard zijn.
Een uitzondering hierop vormen de Kerstspelen uit OBERUFER. Oberufer is gelegen op een eiland in de Donau in het Hongaars Oostenrijks grensgebied. De bevolking bestond sinds de 16e eeuw uit voornamelijk Duitse boeren immigranten. Zij spraken een andere taal dan de mensen uit de omgeving en hadden ook een andere cultuur. Zij wensten hun eigen gebruiken en gewoonten te handhaven. Zo voerden zij jaarlijks de zelfde oude spelen op in de kersttijd. Deze traditie wisten zij tot midden in de 19e eeuw voort te zetten. Door het eeuwenlang culturele isolement, gevrijwaard van moderniseringen, zijn deze volkse middeleeuwse spelen uit Oberufer authentiek te noemen.
Karl Julius Schröer, een Duitse onderzoeker van taal en dialecten heeft rond 1860 gelukkig nog voor de industriele revolutie, ook Oberufer veranderde, de spelen kunnen noteren. De oorspronkelijke taal in dichtvorm is zo bewaard gebleven. Een leerling en vriend van Schröer, Rudolf Steiner, heeft de spelen later weer geschikt gemaakt voor opvoering. Helaas is de muziek verloren gegaan, maar speciaal voor deze spelen zijn nieuwe, goed aangepaste, muziek en liederen gecomponeerd door Leopold van der Pals. De tekst is vertaald in het Nederlands door Sanne Bruinier. Het is een goed verstaanbare 'oud boerse' taal, een mengeling van dialecten en herkenbare middeleeuwse taal. In onze tijd goed te volgen, ondersteund door de sprekende beelden van het spel.
- Velen, die ieder jaar weer gaan kijken of meespelen,
doen steeds weer opnieuw ontdekkingen in wat verborgen is
in de grote eenvoud van deze spelen.

KOMPANY

De groep die de spelen opvoert wordt 'Kompany' genoemd. Dit omdat zij spelen, dat zij de groep boeren uit Oberufer zijn, die optreden voor het "boeren" publiek. De Kompany komt gezamenlijk op en blijft voor het publiek zichtbaar aanwezig tijdens het hele spel. Zij zingen samen hun liederen en gaan in "ommegangen" door en of om het publiek. De spelers treden in hun rol uit de Kompany om de verschillende scenes voor het voetlicht te brengen. Speeltempo, kleding en enscenering zijn er op gericht het karakter van het boerenspel te handhaven. De beeldende vorm van de oude speelwijze is behouden gebleven.

DRIELUIK

De huidige Oberufer spelen bestaan uit een drieluik van spelen welke tegenwoordig meestal afzonderlijk worden opgevoerd :

Het Paradijsspel

Het Kerstspel

Het Driekoningenspel

PARADIJSSPEL

Het Paradijsspel is het eerste van het drieluik, is het verhaal van Adam en Eva.
Adam verschijnt als eerste mens, God schept uit een rib Eva. De verleiding door de Duivel. Het eten van de boom van goed en kwaad. De triomferende Duivel. Een toornige God. De verdrijving uit het paradijs door de Engel.
Er zijn verhalen bekend uit het middenoosten met verwante thema's, ook stammend uit het stroomgebied van Eufraat en Tigris.Tegenwoordig Irak!
Rollen:
Boompjesdrager - Godvader- Adam - Eva - Duivel - Engel
Het is mogelijk een voorstelling te boeken voor een besloten gezelschap.
De duur van het spel is ca.25 minuten.

KERSTSPEL

Het Kerstspel bestaat eigenlijk uit 3 delen;

De Annunciatie (Verkondiging / Maria boodschap)

Het Geboortespel

Het Herdersspel

Wij voeren het als een eenheid op; - Het Kerstspel -
De Kompany komt zingend op en 'de Sterrenzanger', de leider van de Kompany, begroet alles en iedereen, probeert ondertussen de Kompany in toom te houden.
Het verhaal volgt verder het evangelie van Lucas;
De annunciatie, de boodschap van de engel aan Maria. Vanwege een volkstelling: de reis naar Betlehem van de zorgzame Jozef en de hoogzwangere Maria. Het vergeefs zoeken naar een goed onderkomen. Uiteindelijk de stal bij de os en met de ezel. De geboorte, de kribbe. En dan de Herders, die op een mysterieuze wijze te weten komen dat er een bijzondere geboorte heeft plaats gevonden. Zij zijn eenvoudige mensen die leven vanuit het hart en gaan er op uit om dat kind te vinden. De aanbidding waarin grote verwondering en ontroering spreekt. De blijdschap gevolgd door het juigend zingen van de Kompany.
Ook in dit spel wordt veel gezongen door de Kompany tijdens meerdere ommegangen en ook in verschillende scenes zijn prachtige liederen te horen.Aan humor ontbreekt het ook niet.
Rollen:
Sterrenzanger - Engel Gabriel - Jozef - Maria - 3 Waarden - de Herders; Stiechel, Gallus en Witok - De oude Chrispijn - Pianobegeleiding

De Jacobgroep speelt het Kerstspel ieder jaar meerdere malen op diverse locaties. Er is in de afgelopen jaren gespeeld voor publiek van diverse pluimage zoals:

• Scholen,
• Verzorgingshuizen
• Kloosters
• Bejaardenhuizen
• Verenigingen

Het is mogelijk een voorstelling te boeken voor een besloten gezelschap.
De duur van het spel is ca.75 minuten.
Voor het seizoen 2009 zijn er nog speeldata beschikbaar.Speelperiode 15 tot 24 december.

Openbare voorstelling 2011

24 december

20.00 uur

Zaal "De Driestroom", Waalstraat 30, 's-Hertogenbosch

DRIEKONINGENSPEL

Het derde spel uit het drieluik is het Driekoningenspel. De geschiedenis van het bezoek van de koningen aan Herodes. Hun zoektocht naar, en aanbidding van het Christuskind.De waanzin waar Herodes aan ten onder gaat, na eerst opdracht te hebben gegeven voor de kindermoord. Het spel beeldt het drama uit waar de mensheid in alle tijden mee te maken heeft. Er worden, net als in de andere twee spelen, oerbeelden zichtbaar en beleefbaar gemaakt. In dit spel zijn tegenstellingen te hekennen zoals goed en kwaad, onbaatzuchtigheid en zelfzucht. Tijdens het spel bevindt zich de 'zwarte' kant van de Kompany op de ene helft van het speelvlak terwijl de 'witte' kant[ het goede, het zuivere, het innerlijke ] aan de andere zijde is. De tegenpolen spiegelen zich. We zien o.a. de willoze volgeling, de letterknecht, de dienstbare en de innerlijke wijze. Uiteindelijk zal het zelfstandig zoekende op de toekomst gerichte denken het belangrijkst blijken.
Spelduur 80 minuten, 17 rollen, pianobegeleiding - januari

Openbare voorstellingen in 2012

OBERUFER DRIEKONINGENSPEL door " Kompany De Driestroom "

Vrijdag 13 januari - De Driestroom , Waalstraat 30 , 's-Hertogenbosch

Zaterdag 14januari - Rudolf Steinerschool , Michelangelostraat 375 , Rotterdam

Aanvang : 20.00 uur

Entree : Vrijwillige bijdrage

Enkele van onze spelers spelen ook in het

en tevens in de

middeleeuwse voorstelling